Hukumar Alhazai ta Najeriya (NAHCON) ta samu labarin wani rahoto da jaridar THISDAY ta wallafa mai taken “Hajj 2027: Private Operators Demand Probe of Diverted 5,000 Slots”, da kuma wasu jerin yaɗa bayanan da ba su da inganci da wasu tsirarun kamfanonin shirya tafiye-tafiyen Hajji masu lasisi ke yi dangane da rabon kujerun Hajjin 2027.
Duk da cewa kowane mai ruwa da tsaki yana da damar neman ƙarin bayani kan batutuwan da suka shafi harkokin Hajji, yana da muhimmanci a bambanta tsakanin gaskiyar da za a iya tabbatarwa da hasashe, da kuma sahihan damuwa da labaran da muradun kasuwanci ke jagoranta.
A sanarwar da Shugaban sashen yada labarai da dab’i na Hukumar, Shafii Sani Mohammed ya sanyawa hannu, Hukumar tana sane da wani yaƙin neman zaɓen yaɗa bayanai marasa tushe da aka gina a kan zargin “juya ko karkatar da kujerun Hajji.” Maimakon gabatar da hujjojin da ke tabbatar da aikata ba daidai ba, zarge-zargen suna bayyana ne a matsayin ƙoƙarin karkatar da hankali daga gazawar wasu kamfanoni wajen cika tsauraran sharuddan doka, wa’adin lokaci da kuma buƙatun shigar da bayanai ta hanyar tsarin zamani, waɗanda Ma’aikatar Hajji da Umrah ta Saudiyya ta gindaya domin Hajjin 2027.
Abin lura shi ne, rahoton da kansa ya dogara kusan gaba ɗaya ne kan ikirarin wasu mutane da ba a bayyana sunayensu ba, waɗanda aka bayyana a matsayin “Concerned Private Travel Operators” wato Masu gudanar da harkokin tafiye-tafiye masu zaman kansu da ke nuna damuwa.
Ba a bayyana wa masu karatu ko su waye waɗannan kamfanoni ba, ko ƙwararrun masu ruwa da tsaki ne, ko waɗanda ba su samu rabon kujeru ba, ko kamfanoni masu fafatawa, ko kuma ɓangarorin da tsarin rabon kujerun na yanzu ya shafi muradun kasuwancinsu. Rashin bayyana sunayen masu zargin ya sa ya zama da wuya jama’a su tantance sahihancinsu, matsayinsu ko kuma dalilan da ke tattare da zarge-zargen nasu.
Abin da ya fi muhimmanci shi ne, duk da yanayin zarge-zargen da ke ɗaukar hankali, ba a gabatar da wata hujja da za ta tabbatar da cewa an aikata wani abu ba bisa doka ba. Ba a nuna a kowane mataki cewa rabon kujerun 5,000 da ake takaddama a kansu ya saɓa wa ƙa’idojin Hajji na Masarautar Saudiyya, jagororin NAHCON, ko wata manufa da ke tafiyar da harkokin Hajji a Najeriya ba.
Mafi yawancin damuwar da aka bayyana sun ta’allaka ne kan fahimta da korafe-korafen kasuwanci, maimakon takardun da ke tabbatar da karya ƙa’idoji ko matakan da aka kafa.
A zahiri, rahoton da kansa ya amince cewa NAHCON ta bayar da cikakken bayani kan yadda aka gudanar da rabon kujerun. Hukumar ta bayyana cewa rabon da Najeriya ta samu na Hajjin 2027 ya kai kujeru 50,000, waɗanda suka ƙunshi 35,000 ga jihohi da Babban Birnin Tarayya (FCT), sannan kujeru 15,000 ga kamfanonin shirya tafiye-tafiyen Hajji masu zaman kansu waɗanda suke da cikakken lasisi.
An raba kujerun 15,000 na ɓangaren kamfanoni masu zaman kansu ga kamfanonin shirya tafiye-tafiyen Hajji masu lasisi, waɗanda ke aiki ƙarƙashin kamfanoni jagora guda bakwai (7) da aka amince da su, bisa la’akari da ƙa’idojin da suka shafi Najeriya da kuma jagororin da Masarautar Saudiyya ta gindaya.
NAHCON ta ƙara bayyana cewa kamfanonin da ke gudanar da ayyukan Hajji da Umrah na 2027 an kafa su kuma an yi musu rajista yadda ya kamata a Hukumar Rajistar Kamfanoni ta Najeriya (CAC) da sauran hukumomin gwamnati da suka dace, a matsayin ƙungiyoyin da doka ta amince da su.
Haka kuma, sun bi matakan tantancewa da sauran hanyoyin da suka dace na gudanar da harkokin su, sannan NAHCON ta ba su lasisin gudanar da ayyukan Hajji da Umrah na kakar 2027.
Waɗannan kamfanoni suna ƙarƙashin tsarin dokoki iri ɗaya, wajibcin bin ƙa’idoji, hukunci da matakan ladabtarwa waɗanda suka shafi dukkan kamfanonin da ke da lasisin gudanar da harkokin Hajji.
Ko wasu masu ruwa da tsaki sun yarda da bayanin NAHCON ko a’a, wannan wani batu ne daban. Sai dai adalci yana buƙatar a yi la’akari da matsayar Hukumar bisa hujjojin da ta gabatar, maimakon a rufe ta da zarge-zarge da tsokanar da ba a tabbatar da su ba.
Gaskiyar lamarin ita ce, takaddamar ta bayyana cewa tana da alaƙa sosai da muradun kasuwanci.
Harkokin Hajji babbar sana’a ce ta tattalin arziki wadda ta ƙunshi ɗaruruwan kamfanoni da ke fafatawa domin samun adadin kujerun da aka ware wanda ba shi da yawa.
A duk lokacin da aka sauya tsarin rabon kujeru, aka samu sabbin masu shiga harkar, ko aka sauya wasu tsare-tsare na baya, ba za a rasa sabani ba. Waɗanda suke ganin sun rasa wani kaso na kasuwar kasuwancinsu na iya neman hanyoyin ƙalubalantar matakan da suka shafi muradun kasuwancinsu.
Idan aka duba lamarin daga wannan mahanga, takaddamar ta fi bayyana a matsayin batun gasa tsakanin kamfanonin harkar Hajji, maimakon batun kare muradun alhazai.
Hukumar ta kuma ja hankalin jama’a kan ainihin ƙalubalen da wasu kamfanoni ke fuskanta, wato tsauraran buƙatun da suka shafi tsarin Nusuk-Masar na Saudiyya wanda aka mayar da shi tsarin dijital.
Hukumomin Saudiyya sun bayyana a sarari cewa tsarin dijital da ake amfani da shi wajen shigar da bayanan masu niyyar zuwa Hajji, ciki har da bayanan biometric da rajista, zai rufe ba tare da sake buɗewa ba a ranar 26 ga Satumba, 2026.
Wannan wa’adi umarni ne daga Masarautar Saudiyya, ba daga NAHCON ba. Hukumar ba ta da ikon tsawaita wannan wa’adi ko da da minti ɗaya.
Abin takaici shi ne, maimakon wasu kamfanoni su hanzarta yin rajistar abokan cinikinsu, su shigar da bayanan biometric, sannan su biya kuɗaɗen da ake buƙata cikin wa’adin da aka gindaya, wasu sun karkata hankalinsu wajen ƙirƙirar labaran makirci da yaɗa bayanan da ake ganin suna ƙoƙarin ɓoye gazawarsu wajen gudanar da ayyukan da aka ɗora musu.
Hukumar ba za ta amince da halin da burin alhazai na ibada da kuma dukiyarsu da suka tara cikin wahala za su shiga haɗari saboda kamfanonin da suka ƙi bin hanyoyin da aka tsara ba.
Jin daɗin alhazai da kare muradunsu shi ne babban abin da ke gaban Hukumar, kuma ana sa ran dukkan kamfanonin da ke da lasisi za su cika wajibcinsu cikin wa’adin da hukumomin Saudiyya suka gindaya.
NAHCON a halin yanzu tana tattara bayanai kan wasu abubuwan da suka shafi yaɗa bayanan ƙarya da dabarun karkatar da hankali, waɗanda ka iya yaudarar masu niyyar zuwa Hajji da kuma rage amincewar jama’a ga tsarin gudanar da Hajji.
Kamfanonin da suka kasa shigar da bayanan abokan cinikinsu ko kuma suka kasa cika wajibcinsu na yarjejeniya kafin rufe tsarin Saudiyya, su ne za su ɗauki cikakken alhakin sakamakon wannan gazawar.
Hukumar ba za ta yi jinkirin amfani da matakan ladabtarwa da doka ta tanada ba, ciki har da dakatar da lasisi, soke lasisi, da kuma hana kamfanoni shiga ayyukan Hajji na gaba, idan hakan ya zama dole.
Saboda haka, Hukumar tana shawartar dukkan alhazai masu biyan kuɗin Hajji ta hanyar kamfanoni masu zaman kansu da su gaggauta tabbatar da matsayin rajistarsu, tare da tabbatar da cewa an samu nasarar shigar da bayanan biometric da na rajistarsu cikin tsarin Nusuk, kafin wa’adin ƙarshe na 26 ga Satumba, 2026.
Haka kuma, yana da muhimmanci a fahimci cewa irin waɗannan takaddama ba kasafai suke ƙarewa da rahoto guda ɗaya ba. A inda akwai manyan muradun kasuwanci, ana iya amfani da rahotannin kafafen yaɗa labarai, koke-koke, neman goyon bayan masu ruwa da tsaki da kuma matsin lamba daga jama’a wajen ƙoƙarin sauya matakan gudanarwa ko kare wasu fa’idodin da aka saba samu.
Irin waɗannan dabaru ba sabon abu ba ne a ɓangarorin da ke da manyan muradun tattalin arziki. Sai dai adawa da sauyi ba za a ɗauke ta a matsayin hujjar cewa an aikata wani laifi ba.
Idan akwai sahihan damuwa game da wani ɓangare na tsarin rabon kujerun, ya kamata a gabatar da su ta hanyar hujjoji, ƙa’idoji, takardun shaida da hanyoyin warware takaddama da aka kafa, ba ta hanyar zarge-zarge daga mutanen da ba a bayyana sunayensu ba, hasashe ko ƙoƙarin matsa wa jama’a lamba.
Al’ummar Najeriya na buƙatar tattaunawa da ta ginu kan gaskiya, bin ƙa’idoji da gaskiyar da za a iya tabbatarwa, maimakon zato da damuwar kasuwanci.
Har sai an gabatar da sahihiyar hujja da ke nuna cewa an karya wata doka ko ƙa’ida, zarge-zargen karkatar da kujeru, magudi ko rashin gaskiya za su kasance zarge-zarge kawai, ba tare da hujjar da ta tabbatar da su ba.
NAHCON na ci gaba da jajircewa wajen tabbatar da gaskiya, adalci, riƙon amana da kare muradun dukkan alhazan Najeriya. Hukumar ba za ta bari yaƙin neman sauya matsayar da wasu masu muradun da ba a bayyana ba ke jagoranta ya ɗauke mata hankali ba, kuma ba za ta bari gazawar wasu kamfanoni wajen gudanar da ayyukansu cikin lokaci ta lalata matsayin Najeriya a fagen gudanar da harkokin Hajji na duniya ba.
A ƙarshe, ya kamata a auna sahihancin tsarin gudanar da Hajjin Najeriya ne bisa tabbatattun bayanai, bin ƙa’idojin Saudiyya da sakamakon da za a iya aunawa, ba bisa yaƙin neman sauya matsaya da wasu masu ruwa da tsaki da ba a bayyana muradunsu ba suka shirya ba.